Parrèsia, zo noemden de Grieken dat. Zeggen wat je denkt. Vrijuit praten, daar is moed voor nodig. Want het is vaak nog zo makkelijk niet. Ook al ben je direct, goudeerlijk of heb je het hart op de tong. We hebben van jongs-af-aan geleerd om ons sociaal te gedragen. Je juist niet eerlijk uit te spreken. Denk aan gezegdes als een ‘leugentje om bestwil’, ‘je tong afbijten’, ‘op je handen zitten’, ‘je woorden inslikken’, ‘niet buiten je boekje gaan’, ‘spreken is zilver – zwijgen is goud’.
Tuurlijk soms is het beter je mond te houden. Maar zou het niet vaker handig zijn om te zeggen wat je denkt. Omdat er dan niet maar op 1 manier naar iets gekeken wordt. Omdat onuitgesproken zaken dan niet onderwater gaan zitten broeien. Omdat we elkaar zo beter leren kennen. Omdat je voor jezelf op mag komen. Omdat we leren van elkaars mening. Enzovoorts.
Waar we ervoor kiezen om niets te zeggen, communiceren we vaak wel. Bijvoorbeeld door in te slikken wat je wilt zeggen, maar wel de volgende vergadering afzegt. Of erover te roddelen met collega’s. Een cynisch grapje te maken. Uit te checken en niet meer mee te doen in een gesprek. De boel vertragen door te zeggen er eerst nog eens goed over na te moeten denken. Via via praten. We doen het allemaal. Echter dit soort ‘verwarrende communicatie’ zorgt voor gedoe. Het verslechtert de interactie, het onderlinge vertrouwen en de motivatie.
Hoe neem je verantwoordelijkheid om te zeggen wat je wilt zeggen, zonder de ander te kwetsen of te dominant te zijn? Door vanuit jezelf te spreken, zonder beschuldigingen, kom je een heel eind. Om vrijmoedig te spreken hoef je je echt niet scherp op hard uit te spreken. Het gaat erom te zeggen dat dat je nog twijfelt bijvoorbeeld. Of te delen dat jij het anders ziet. Aan te geven dat dit voor jou niet werkt. Dat een bepaalde actie iets met jou doet.
We kunnen ook elkaar helpen om ons beter uit te spreken. Door nieuwsgierig te zijn naar de ander. Meer rust in te bouwen om te reageren. Stiltes te laten vallen, zodat de ander tijd heeft om te processen en zijn reactie te formuleren. Te vragen naar een tegengeluid of andersoortige mening.
Een stem is een krachtig iets. Het kan de manier waarop mensen denken veranderen, wat de manier waarop mensen zich gedragen kan veranderen. Echter het kan niets doen, als je je mond houdt.